AFM door het stof bij de rentederivaten

Veel Nederlandse ondernemers zijn de dupe geworden van de rentederivaten. Het zou een manier zijn om goedkoper geld te kunnen lenen en deze derivaten zouden de leningen met vaste en variabele rente gaan vervangen omdat zij beter in zouden springen op de marktwerking. Het ging echter al snel mis. De meeste ondernemers gaven al snel aan dat zij richting de rentederivaten gedrukt waren door de bank. Vroegen zij om een normale lening, dan werd hen sterk aangeraden om de derivaten te kiezen omdat deze veel beter waren. Maar de ondernemers wisten niet eens wat zij kozen, welke mogelijkheden en waren en het was zeker niet bekend dat de bank de rentes omhoog bij kon stellen wanneer er geen cap ingekocht was. Eerder dit jaar deed de AFM onderzoek naar dit product en oordeelde dat alles verlopen was zoals het moest. Nu komt het AFM met hangende pootjes terug. Er zijn fouten gemaakt, eerst bij het uitgeven van de derivaten, daarna bij het onderzoek naar de rentederivaten. En de toezichthouder heeft het aan zich voorbij laten gaan.

Meerdere rechtszaken

Dit komt niet als een verrassing. De meeste ondernemers en economen zijn fel gekant tegen de rentederivaten. Niet vanwege het product zelf overigens. Het gaat om de houding van de banken, die de ondernemers een product aangesmeerd hebben waar zij niets van wisten. Daardoor werden er fouten gemaakt. Voorlichting werd niet gegeven en het was niet bekend hoe duur de leningen konden worden. Pas op het moment dat de banken de rente bleven verhogen, kwamen de eerste rechtszaken rond de rentederivaten, en de banken hebben de meeste van deze zaken verloren. Hoe kon het dat de toezichthouder dit gemist heeft? Heel simpel, de AFM miste nagenoeg alles.

De overeenkomsten tussen de banken en ondernemers moeten herzien worden. Allereerst omdat het niet duidelijk was over welk product het ging, tevens omdat de banken het product aan hebben geraden zonder alle mogelijkheden te noemen. Het echte probleem is dat de banken de rente kunnen verhogen wanneer er geen cap gekocht is. Dit is een grens aan de rente die ervoor kan zorgen dat de rente een bepaalde maximale hoogte heeft. Dit kost geld, maar kan uiteindelijk veel meer opleveren dan dat het kost.

Het zal nog een ruime tijd duren voordat alle gedupeerden een vergoeding gekregen hebben voor de geleden schade. Dit kan tot anderhalf jaar duren, want het heeft een half jaar geduurd voordat de AFM ingezien heeft dat het een verkeerde beoordeling gemaakt heeft. De verwachting is dat half 2016 de problemen opgelost zouden moeten zijn, na een herziening van de AFM en een intern onderzoek door de banken zelf.